Hyperventilatie

De klachten

  • benauwdheid
  • duizeligheid, misselijkheid
  • tintelingen om mond, in handen en voeten
  • angst, angst om dood te gaan, of flauw te vallen
  • zweten
  • klamme koude handen
  • stijve verkrampte armen/benen

Naar de dokter?

  • nee, hyperventilatie is ongevaarlijk
  • ja, wanneer u twijfelt of het hyperventilatie is
  • ja, wanneer u met de onderstaande adviezen niet uitkomt

Wat kunt u zelf doen?

  • in een zakje blazen (gezicht niet helemaal afsluiten)
  • met de neus dicht door een tuinslang van 50 centimeter ademen
  • touwtje springen, hardlopen, kniebuigingen maken kan een aanval voorkomen
  • bijhouden van een dagboek kan u helpen erachter te komen welke spanningen/problemen de hyperventilatie veroorzaken
  • u aanmelden voor yoga of ademhalings/ontspanningstechnieken
  • praten over spanningen/problemen die met hyperventilatie te maken hebben
  • kalmeringsmiddelen onderdrukken de angst en spanning maar lossen het probleem niet op

Hyperventilatie

Hyperventilatie betekent: te snel en/of te diep ademen. Meestal gebeurt dit zonder dat iemand het zelf in de gaten heeft. Door deze verandering in de ademhaling wordt teveel koolzuur uitgeademd. De hoeveelheid koolzuur in de longen vermindert. Daardoor verandert de samenstelling van het bloed. Aangezien het bloed het gehele lichaam voorziet kan deze veranderde samenstelling klachten geven in vrijwel alle delen van het lichaam.

Oorzaak

Hyperventilatie is geen ziekte, maar een reactie van het lichaam op angst en spanningen. Iedereen is in moeilijke situaties wel eens angstig of gespannen. Die angst en spanning beïnvloeden ons ademhalingspatroon. Het is een normale reactie van het lichaam op dreigende situaties. Soms gaan we echter hyperventileren zonder ons ervan bewust te zijn dat dit veranderde adempatroon een reactie is op angst en spanning. De klachten lijken zomaar te ontstaan.

Op zichzelf zijn die klachten weer een bron van angst, omdat we denken dat er een ernstige ziekte achter schuilt. Zo ontstaat een cirkel waarin angst, hyperventilatie en hyperventilatie-verschijnselen steeds meer toenemen.

Iemand die al eens een aanval van hyperventilatie heeft gehad, is bang dat opnieuw mee te moeten maken. Alleen al de gedachte een aanval te zullen krijgen is er de oorzaak van dat mensen situaties gaan mijden. Ze gaan zich isoleren en de hyperventilatieaanvallen nemen toe.

Verschijnselen

De meest voorkomende klachten bij hyperventilatie zijn: angst, zenuwachtigheid, tintelend gevoel rond mond, in handen en voeten, duizeligheid, hartkloppingen, hoofdpijn, gevoel flauw te zullen vallen, dubbelzien, misselijkheid, zweten, klamme of koude handen, gevoel alsof er iets in de keel zit, opgeblazen gevoel in de buik, denken dood te gaan en vele andere klachten.

De klachten kunnen afzonderlijk of in combinatie voorkomen. Ze kunnen zeer ernstig zijn en iemands leven volledig ontwrichten.

Hyperventilatieklachten komen meestal voor in aanvallen. Bij sommige mensen kunnen de klachten voortdurend in lichte mate aanwezig zijn.

Iedereen kent de verschijnselen van hyperventilatie enigszins. Denk bijvoorbeeld aan het opblazen van een luchtbed of aanblazen van houtvuur. Gebeurt dat intensief dan ontstaan er duizeligheidklachten, hartkloppingen en andere verschijnselen die horen bij een te diepe en te snelle ademhaling.

Naar de dokter?

  • nee, hyperventilatie is ongevaarlijk
  • ja, wanneer iemand bijzondere oorzaken vermoedt
  • ja, wanneer iemand met de onderstaande adviezen niet uitkomt

Behandeling/ Zelfzorg

  • breng een plastic zakje rond de neus en mond aan. Omdat het zakje niet geheel afgesloten mag zijn, houdt u het aan de binnenkant vast met beide duimen. U kunt ook een puntje van de zak afknippen. Het zakje mag niet te klein zijn. Een diepvrieszakje heeft de goede afmetingen. Adem rustig in en uit.
  • beter nog dan een plastic zakje is een stukje tuinslang van 50 centimeter. U houdt de neus dicht en u ademt in- en uit door de slang in uw mond. Is er geen zakje of slang voorhanden dan kunt u de handen in een kommetje om neus en mond vouwen en daarin in- en uitademen
  • U kunt met extra lichaamsbeweging in de vorm van bijvoorbeeld touwtje springen, diepe kniebuigingen maken, hardlopen een aanval voorkomen. De extra produktie van koolzuur die hierdoor ontstaat is vaak voldoende om het dreigend tekort hieraan te voorkomen
  • om meer greep te krijgen op de ademhaling en daarmee op uw hyperventilatie kunt u zich aanmelden voor yogalessen of een cursus voor ontspannings/ ademhalingstechnieken
  • het bijhouden van een dagboek is vaak een uitstekend hulpmiddel om erachter te komen welke situaties of spanningen hyperventilatie uitlokken. Door daar vervolgens rekening mee te houden of te praten kan het probleem vaak worden opgelost
  • geneesmiddelen ter voorkoming of bestrijding van hyperventilatie bestaan niet. Vaak worden kalmeringsmiddelen geslikt. Hiermee kan de angst en spanning onderdrukt worden, ze lossen de achterliggende problemen niet op